Sau những thất bại của nhiều đại diện châu Á ở lượt trận thứ hai, Nhật Bản thắng Tunisia 4-0 như một lời nhắc quan trọng: bóng đá châu Á vẫn còn một đội tuyển đủ bản lĩnh, đủ tổ chức và đủ tham vọng để đi xa ở World Cup 2026.

Châu Á có một điểm tựa

World Cup 2026 từng khởi đầu với nhiều tín hiệu tích cực cho bóng đá châu Á. Hàn Quốc thắng CH Czech, Nhật Bản hòa Hà Lan, Qatar có điểm trước Thụy Sĩ, Iran hòa New Zealand, Saudi Arabia chia điểm với Uruguay. Những kết quả ấy tạo cảm giác rằng châu Á không còn đến World Cup trong tâm thế tự ti.

Nhưng lượt trận thứ hai đã kéo nhiều đội trở lại mặt đất. Hàn Quốc thua Mexico 0-1. Qatar thua Canada 0-6. Iraq thua Na Uy 1-4. Úc sau trận thắng Thổ Nhĩ Kỳ cũng thua Mỹ 0-2. Những kết quả ấy không làm châu Á sụp đổ, nhưng đủ để nhắc rằng giữa việc gây ấn tượng trong một trận đấu và đủ sức đi đường dài ở World Cup vẫn là một khoảng cách lớn.

Trong bối cảnh đó, chiến thắng 4-0 của Nhật Bản trước Tunisia có ý nghĩa vượt khỏi một trận thắng ở bảng F. Nó không chỉ giúp Nhật Bản tiến gần hơn đến vòng loại trực tiếp. Nó còn là lời khẳng định rằng châu Á vẫn còn một ngọn cờ đáng tin cậy.

Thắng theo cách đội mạnh

Điều đáng nói ở Nhật Bản không chỉ là tỉ số 4-0. Trước Tunisia, họ thắng bằng sự chủ động, tốc độ, tổ chức và hiệu quả. Daichi Kamada mở tỉ số rất sớm, Ayase Ueda ghi hai bàn, Junya Ito cũng lập công. Nhật Bản không cần một trận cầu nghẹt thở để giành điểm. Họ kiểm soát trận đấu, tạo áp lực, biết kết liễu đối thủ và giữ được sự nghiêm túc đến cuối trận.

Đó là khác biệt giữa một đội bóng biết tạo bất ngờ và một đội bóng có nền tảng để đi xa. Nhiều đội châu Á có thể chơi hay trong một thời điểm, một hiệp đấu, thậm chí một trận đấu. Nhưng Nhật Bản đang cho thấy điều lớn hơn: họ có cấu trúc, có chiều sâu và có thói quen cạnh tranh ở đẳng cấp cao.

Trận hòa Hà Lan 2-2 ở lượt đầu cho thấy Nhật Bản có thể đứng vững trước một đối thủ châu Âu mạnh. 

Trận thắng Tunisia 4-0 cho thấy họ cũng biết cách xử lý những trận đấu phải thắng. Một đội bóng muốn đi xa ở World Cup cần cả hai phẩm chất ấy: không run trước đội mạnh, và không lãng phí cơ hội trước đội dưới cơ.

Điều đáng nói hơn là Nhật Bản bước vào giải đấu này trong hoàn cảnh không thật sự đầy đủ lực lượng. Họ mất những trụ cột quan trọng như Kaoru Mitoma, Takumi Minamino và Wataru Endo vì chấn thương. 

Trước trận gặp Tunisia, Nhật Bản còn không có Takefusa Kubo đã bị chấn thương đầu gối ở trận mở màn hòa Hà Lan 2-2.

Vậy mà Samurai xanh vẫn biết cách vượt qua khó khăn. Không có đủ những ngôi sao tấn công sáng nhất, họ vẫn thắng đậm. Không có đội hình mạnh nhất, họ vẫn chơi như một tập thể mạnh. Đó là dấu hiệu của một đội tuyển đã được xây dựng bằng hệ thống, chứ không chỉ bằng vài cá nhân xuất sắc.

Không tự nhiên thành ngọn cờ đầu

Nhật Bản không trở thành điểm tựa của châu Á nhờ một thế hệ cầu thủ bùng nổ nhất thời. Họ đi đến vị trí hôm nay bằng một quá trình dài: đầu tư đào tạo trẻ, phát triển J-League, đưa cầu thủ ra nước ngoài, xây dựng bản sắc chiến thuật và duy trì sự ổn định qua nhiều kỳ World Cup.

Vì vậy, khi Nhật Bản thắng Tunisia 4-0, đó không chỉ là chiến thắng của 90 phút. Đó là kết quả của cả một hệ thống bóng đá đã biết mình muốn đi đâu. Họ không còn hài lòng với việc vượt qua vòng bảng. Họ cũng không còn xem một trận thắng ở World Cup là cột mốc lịch sử duy nhất. Với Nhật Bản, mục tiêu bây giờ là tiến xa hơn, thậm chí phá giới hạn của chính mình.

Đây là điều mà nhiều nền bóng đá châu Á vẫn còn thiếu. Một vài đội có thể có thế hệ cầu thủ tốt. Một vài đội có thể tạo ra bất ngờ. Nhưng để duy trì sức cạnh tranh qua nhiều trận đấu, nhiều kỳ World Cup, bóng đá cần một nền móng rộng hơn: giải vô địch quốc gia mạnh, đào tạo trẻ tốt, cầu thủ được rèn trong môi trường khắc nghiệt và một đội tuyển có triết lý rõ ràng.

Nhật Bản đang có những điều đó. Vì vậy, họ không chỉ là đại diện châu Á đang chơi tốt. Họ còn là tấm gương cho phần còn lại của châu lục.

Chiến thắng của Nhật Bản cũng đặt ra một câu hỏi lớn cho bóng đá châu Á: chúng ta muốn được nhớ đến bằng những khoảnh khắc, hay bằng năng lực cạnh tranh bền vững?

World Cup luôn có chỗ cho cảm hứng. Một trận hòa trước đội mạnh, một bàn thắng đẹp, một chiến thắng bất ngờ đều có thể làm người hâm mộ tự hào. Nhưng để đi xa, cảm hứng là chưa đủ. Cần sự ổn định. Cần bản lĩnh. Cần khả năng thích nghi sau từng trận đấu. Cần cả chiều sâu đội hình để không sụp xuống khi lịch thi đấu dày, đối thủ mạnh hơn và áp lực lớn hơn.

Nhật Bản đang cho thấy họ hiểu điều đó. Sau trận hòa Hà Lan, họ không bước vào trận Tunisia với tâm lý thỏa mãn. Sau khi dẫn bàn sớm, họ không buông lỏng. Và khi trận đấu đã nằm trong tay, họ vẫn giữ nhịp để biến chiến thắng thành một lời tuyên bố.

Trong một kỳ World Cup mà châu Á có nhiều đội góp mặt hơn, Nhật Bản nhắc rằng số lượng không quan trọng bằng chất lượng. Có nhiều đại diện là điều đáng mừng, nhưng bóng đá châu Á vẫn cần những đội đủ sức đi sâu để nâng vị thế cả châu lục.

Nói Nhật Bản là ngọn cờ của châu Á không có nghĩa phủ nhận nỗ lực của Hàn Quốc, Iran, Saudi Arabia, Qatar, Úc hay các đội khác. Mỗi đội có hoàn cảnh riêng, điểm mạnh riêng và những trận đấu còn lại để tự quyết định số phận.

Nhưng đến thời điểm này, Nhật Bản là đội tạo cảm giác vững vàng nhất. Họ không chỉ có điểm số. Họ có dáng dấp của một đội bóng biết mình đang làm gì. Họ không chơi World Cup bằng sự may mắn, mà bằng một nền bóng đá đã được chuẩn bị để cạnh tranh.

Vì thế, chiến thắng 4-0 trước Tunisia không chỉ là niềm vui của Nhật Bản. Đó còn là lời nhắc cho châu Á rằng con đường đi lên không nằm ở những lời hô hào, mà nằm ở sự kiên nhẫn xây nền. Nhật Bản đã đi con đường ấy lâu hơn, bền hơn và rõ ràng hơn nhiều đội bóng khác.