Sáng 8-6, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (gọi tắt là Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia) tổ chức Hội thảo về xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là khu vực Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TPHCM). 

Hội thảo do Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia Phạm Thị Thanh Trà chủ trì. 

Cùng dự hội thảo có Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu - Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia; ông Nguyễn Văn Được - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TPHCM. 

Hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng luôn là nỗi trăn trở

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 mãi là một bản anh hùng ca bất tử. Tại khu vực Sài Gòn – Gia Định (TPHCM ngày nay), các lực lượng cách mạng đã tiến công vào mục tiêu trọng yếu tại nội đô Sài Gòn. Trong các trận chiến quyết liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Sau các trận giao tranh khốc liệt, chính quyền ngụy đã thu dọn chiến trường, thu gom hài cốt các chiến sĩ cách mạng và tiến hành chôn cất tập thể.

Sau ngày đất nước thống nhất, từ năm 1978 đến năm 1983, Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn) được giải tỏa, quy hoạch, cải tạo để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Quá trình san lấp đã làm thay đổi hoàn toàn địa hình. 

Năm 1995, các cơ quan chức năng đã nỗ lực tổ chức khảo sát, quy tập; song do hạn chế về phương tiện kỹ thuật chuyên dụng, công nghệ và đặc biệt thiếu hụt thông tin tư liệu nên việc tìm kiếm không đạt kết quả như mong muốn. Nỗi trăn trở ấy vẫn luôn canh cánh trong lòng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TPHCM nói riêng và Đảng, Nhà nước, Nhân dân ta nói chung.

Thời gian gần đây, nhiều tài liệu quân sự và kho ảnh của phía Mỹ liên quan đến trận đánh năm 1968 đã được giải mật, cung cấp cho Việt Nam. Bên cạnh đó, dữ liệu lịch sử, sơ đồ quân sự, hình ảnh tư liệu, hồi ức chiến tranh và lời kể của các nhân chứng lịch sử, sự phối hợp với nhóm tình nguyện nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Mỹ cùng Bộ Tư lệnh TPHCM đã tạo ra những cơ sở thực tiễn vô cùng quý giá.

Dùng công nghệ radar xuyên đất quét ngầm để thăm dò

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh hội thảo vừa là khoa học, vừa là tình dân tộc, nghĩa đồng bào, đầy ắp và nặng lòng biết ơn; đồng thời mang tính chất quyết định, đòi hỏi phải đi thẳng vào vấn đề, thảo luận sâu sát để thống nhất 3 nội dung trọng tâm trước khi có thể tiến tới việc khai quật thực địa.

Theo đó, rà soát, đánh giá toàn diện, cẩn trọng, chặt chẽ về lịch sử, khoa học, pháp lý, thực tiễn, bảo đảm tính chính xác, tính liên kết và độ tin cậy của toàn bộ các nguồn thông tin, tài liệu và hồ sơ đã được giải mật. Thủ tướng yêu cầu hội thảo phải trả lời cho được câu hỏi với toàn bộ dữ liệu thông tin, chứng cứ lịch sử đã có đủ độ tin cậy, đủ cơ sở thực tiễn để khẳng định tại các điểm được xác định trong khu vực Công viên Lê Thị Riêng - TPHCM là nơi chôn cất tập thể các Anh hùng liệt sĩ Việt Nam chúng ta trong chiến dịch Xuân Mậu Thân năm 1968 hay chưa?

Hội thảo làm rõ quy mô, phạm vi, đặc điểm và khả năng tồn tại khu mộ tập thể qua gần 60 năm. Theo đó, khi đã có đủ cơ sở khẳng định, hội thảo cần thống nhất phương án thăm dò và khai quật. "Phải phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ radar xuyên đất quét ngầm, kết hợp với hệ thống định vị không ảnh và bản đồ lịch sử các nguồn thông tin dữ liệu và của nhân chứng lịch sử, nhằm bảo đảm công tác tìm kiếm đạt độ chính xác cao nhất" - Phó Thủ tướng phát biểu. 

Cũng theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, từ cơ sở thảo luận tại hội thảo cần đề xuất phương án cụ thể để thống nhất cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng nhằm xác định vị trí tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ trên thực địa, đảm bảo khoa học, thận trọng, an toàn tuyệt đối, tỉ mỉ, kỹ lưỡng, đúng quy trình quy định.