Trước lo ngại về những rủi ro trong hoạt động nhập khẩu bộ phận mặt hàng tủ bếp, tủ nhà tắm sẽ tiềm ẩn nguy cơ lẩn tránh xuất xứ để xuất khẩu, ngày 6/5, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) đã có văn bản đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, quan tâm xem xét, chỉ đạo vấn đề này.
Kiểm soát nhập khẩu tủ bếp, tủ nhà tắm, tránh ‘ve sầu thoát xác’.
Công văn nêu rõ, theo phản ánh của các doanh nghiệp hội viên, thời gian gần đây có một số doanh nghiệp đã nhập khẩu bộ phận, chi tiết của các sản phẩm tủ bếp, tủ nhà tắm (những mặt hàng rủi ro cao) từ Trung Quốc về Việt Nam, thông qua các hình thức sau đây: Công ty Việt Nam thành lập mới hoặc mới hoạt động trong khoảng 1-2 năm gần đây, nhập khẩu mặt hàng bộ phận tủ bếp, tủ nhà tắm, gỗ dán, sau đó gia công, lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh (hàm lượng gia công rất ít) để xuất khẩu sang Mỹ .
Công ty Việt Nam nhập bộ phận các mặt hàng có yếu tố rủi ro về Việt Nam, mua bán lòng vòng qua các công ty khác nhau, các bộ phận mặt hàng này sau sẽ tập hợp lại một công ty, công ty này lắp ráp và lấy danh nghĩa sản phẩm sản xuất của mình để xuất khẩu sang Mỹ .
Mặc dù chưa có kết quả kiểm chứng chính xác những thông tin trên, tuy nhiên với giá trị nhập khẩu, xuất khẩu mặt hàng rủi ro ngày một gia tăng thời gian gần đây. Để đề phòng, ngăn ngừa tình trạng gian lận, lẩn tránh xuất xứ hàng hóa và trong bối cảnh Mỹ đang điều tra ngành mặt hàng gỗ dán lẩn tránh xuất xứ và điều tra 301, VIFOREST đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính chỉ đạo các cơ quan chuyên môn cần tổ chức thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu nghi ngờ (doanh nghiệp nhập khẩu các mặt hàng có yếu tố rủi ro cao mà có giá trị tăng trưởng nhanh), để có biện pháp ngăn chặn và xử lý kịp thời vi phạm (nếu có) đối với các cá nhân, doanh nghiệp trong lĩnh vực nhập khẩu các mặt hàng gỗ rủi ro.
Trong 2 năm trở lại đây, Mỹ áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với một số mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ xuất khẩu của Trung Quốc, bằng biện pháp áp thuế chống bán phá giá, trợ cấp cao với mức thuế từ 55 - gần 200% đối với một số mặt hàng như gỗ dán, tủ bếp, tủ nhà tắm, sofa gỗ,… Với việc kiểm soát này, khiến một số doanh nghiệp Trung Quốc chuyến hướng đầu tư hoặc tìm các biện pháp để lẩn tránh mức thuế trên, trong đó Việt Nam có thể được chọn là một trong những điểm đến.
Giá trị xuất khẩu của ngành gỗ tăng mạnh, trong 2 năm trở lại đây, là một điều đang mừng, nhưng cũng tiểm ẩn những yếu tố rủi ro do giá trị xuất khẩu tăng ở các mặt hàng mà Mỹ đang áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với Trung Quốc.
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, trong 3 tháng đầu năm 2021, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt trên 3,788 tỷ USD, tăng 44,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt trên 2,29 tỷ USD, tăng tới 77,02% so với cùng kỳ năm 2020, chiếm 61% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành gỗ (tỷ lệ này của cùng kỳ năm 2020 đạt 50%). Các mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh so với năm 2020, gồm: gỗ dán đạt 89,64 triệu USD tăng 34%; ghế gỗ nhồi đệm (khung bên trong bằng gỗ dán) đạt 512,95 triệu USD tăng 146%; đồ gỗ trong phòng bếp đạt 145,85 triệu USD tăng 101%.
Ở chiều nhập khẩu, trong 3 tháng đầu năm đạt gần 729 triệu USD, tăng 37,2% so với cùng kỳ năm 2020; trong đó từ thị trường Trung Quốc, đạt 225 triệu USD, tăng trên 50%, chiếm 31% tổng giá trị nhập khẩu. Các mặt hàng nhập nhiều từ Trung Quốc gồm: gỗ dán 49,27 triệu USD tăng 71%; khung ghế gỗ sofa 36,70 triệu USD, tăng 46%; bộ phận tủ bếp, tủ nhà tắm nhập 30,17 triệu USD, tăng 41%. Đây là các mặt hàng đang bị Mỹ áp thuế chống bán phá giá và trợ cấp khi xuất khẩu từ Trung Quốc.
