P2P Lending – Xu hướng tất yếu nhân rộng toàn cầu 

Ra đời cách đây 14 năm, P2P Lending là hình thức vay ngang hàng sử dụng nền tảng công nghệ (platform) để kết nối nhà đầu tư với cá nhân hay doanh nghiệp muốn vay, không thông qua trung gian tài chính truyền thống. Từ các thị trường Anh, Mỹ, P2P Lending đã nhanh chóng phát triển mạnh sang châu Á và được mở rộng tại các thị trường Singapore, Indonesia, Thái Lan, Malaysia… và Việt Nam.  

Tuy nhiên, dù hình thức cho vay ngang hàng giống nhau nhưng cách thức quản lý ở mỗi quốc gia lại có một số điểm khác nhau. Tại Mỹ hoặc Anh, P2P Lending vận hành gần giống như hoạt động đầu tư trái phiếu. Đặc biệt tại Mỹ, công ty P2P Lending chỉ được huy động tối đa 1,07 triệu USD trong mỗi năm từ nhà đầu tư, trừ trường hợp đặc biệt cần xin phép riêng và phải được thẩm định bởi Sở giao dịch Chứng khoán Mỹ (SEC).

P2P Lending đang là xu hướng được nhân rộng toàn cầu

Tương tự, tại Malaysia, Ủy ban chứng khoán quốc gia (SC) giữ vai trò chính trong việc quản lý mô hình cho vay ngang hàng (do quan niệm đây là hình thức đầu tư vốn) và quy định lãi suất cho vay không vượt mức 18%/năm. Trong khi đó, Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tài chính (OJK) lại là đơn vị quản lý hoạt động P2P Lending của Indonesia và phải có số vốn tối thiểu 1 triệu rupiah (khoảng 67.000 USD) khi đăng ký và 2,5 triệu rupiah để được chính thức cấp giấy phép kinh doanh.

Mặc dù vậy, điểm chung của P2P Lending ở mọi quốc gia là khả năng lưu trữ dữ liệu lớn, giải ngân nhanh, linh hoạt và chi phí tuân thủ thấp hơn so với cách thức vay truyền thống. Chính những điều này đã khuyến khích sự ra đời và phát triển nhanh chóng của các sàn P2P Lending trong những năm qua nhằm tiếp cận các đối tượng khách hàng chưa hoặc khó tiếp cận được khu vực ngân hàng.

Theo bà Dương Nguyễn, chuyên gia kinh tế khu vực tài chính Vụ Đông Nam Á, thị trường cho vay P2P Lending toàn cầu ước tính sẽ có mức tăng trưởng lên tới 53%/năm và có thể đạt tới giá trị 490 tỷ USD vào năm 2020.  

Tiềm năng phát triển của P2P Lending được các chuyên gia kinh tế đánh giá là vô cùng lớn, có thể trở thành hình thức tín dụng phổ biến toàn cầu. Tại Việt Nam, Chính phủ cũng đang dành nhiều sự quan tâm để đưa hệ thống này trở thành kênh dẫn vốn ổn định, minh bạch trong thời gian tới.

Hành lang pháp lý sẽ tạo điều kiện phát triển cho P2P Lending

Tại Việt Nam, P2P Lending có xu thế phát triển nhanh, thu hút khoảng 40 công ty P2P Lending đang hoạt động, theo thống kê của Trung tâm Nghiên cứu kinh tế - Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam (MSB). Một số công ty P2P Lending quy mô như Tima, VnVon… đang tập trung phát triển nguồn nhân lực, công nghệ, để nghiên cứu và phân tích chuyên sâu nhằm đảm bảo đơn giản, minh bạch, giảm thiểu rủi ro và được hàng vạn khách hàng tín nhiệm.

Trong đó, VnVon được chú ý nhờ mô hình hoạt động đặc trưng chỉ hướng tới đối tượng khách hàng cho vay là các doanh nghiệp với pháp lý đầy đủ. Mô hình này được kỳ vọng sẽ giải quyết phần nào "nút thắt" về vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời giảm thiểu tối đa rủi ro cho nhà đầu tư.

Chính phủ vào cuộc tạo động lực cho thị trường P2P Lending Việt Nam

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng nhận định cho vay ngang hàng là hình thức giao dịch dân sự và pháp luật hiện hành chưa có quy định giao cho cơ quan chức năng nào quản lý. Cơ quan quản lý không cấm các sản phẩm của xu hướng kinh doanh mới nhưng phải đảm bảo việc quản lý chặt chẽ.

"Việc hình thành khung pháp lý sẽ giúp điều chỉnh hoạt động, quy định hạng mục vận hành của đơn vị kinh doanh nền tảng, yêu cầu quản trị và bảo mật thông tin, đánh giá tín nhiệm và xây dựng chuẩn mực quản trị rủi ro", bà Hồng nói và cho biết Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Ngân hàng nhà nước nghiên cứu để có phương án về lĩnh vực trên và mới đây, Ngân hàng nhà nước đã đề xuất thực hiện thí điểm và đưa hoạt động này thành ngành kinh doanh có điều kiện.

Cũng tại cuộc họp về hoạt động cho vay ngang hàng (P2P Lending) mới đây, đại diện Chính phủ cho biết đã có dự thảo Quyết định của Thủ tướng quy định về phương thức hoạt động truyền thống của P2P Lending giúp kết nối trực tiếp người vay với người cho vay, đồng thời xem xét việc mở rộng sự tham gia của các tổ chức tài chính.

Những động thái quản lý mới nhất này đã mở ra cơ hội và xung lực cho P2P Lending hoạt động bền vững minh bạch. Các doanh nghiệp cần nhanh chóng xác lập mô hình quản trị hiệu quả để đón đầu khi Chính phủ hoàn tất các quy trình quản lý mới nhằm đáp ứng nhu cầu vay vốn ngang hàng và tạo nên môi trường cho vay lành mạnh, tiến tới huy động được nguồn vốn khổng lồ trong gần 100 triệu người dân Việt Nam.